سامانه ثبت ادعا چیست؟ چه کسانی باید ادعای مالکیت خود را ثبت کنند؟

 

سامانه ثبت ادعا یکی از سامانه‌های جدید سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است که در راستای اجرای ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول راه‌اندازی شده است. این سامانه برای افرادی اهمیت ویژه‌ای دارد که نسبت به یک ملک، بر اساس اسناد عادی مانند قولنامه یا مبایعه‌نامه، ادعای مالکیت یا سایر حقوق ملکی دارند.

اگر شما هم ملکی دارید که هنوز سند رسمی ندارد، یا نسبت به ملکی که سند آن به نام شخص دیگری است ادعایی دارید، بهتر است این مطلب را تا انتها بخوانید؛ زیرا برای ثبت ادعا، مهلت قانونی تعیین شده است.

 

سامانه ثبت ادعا چیست؟

 

سامانه ثبت ادعا با هدف ساماندهی ادعاهای مربوط به املاک و کمک به تعیین تکلیف مالکیت‌های غیررسمی ایجاد شده است.

این سامانه در بستر سامانه کاتب قرار دارد و متقاضیان می‌توانند از طریق این بستر، فرآیند ثبت ادعای خود را آغاز کنند.

به زبان ساده، اگر فردی برای یک ملک مدرک رسمی مالکیت ندارد اما بر اساس مدارکی مانند قولنامه، مبایعه‌نامه، صلح‌نامه یا سایر اسناد عادی خود را ذی‌حق می‌داند، ممکن است لازم باشد ادعای خود را در سامانه ثبت ادعا درج کند.

 

 

چه کسانی باید در سامانه ثبت ادعا اقدام کنند؟

 

بر اساس توضیحات سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، گروه‌های مختلفی ممکن است مشمول ثبت ادعا باشند.

 

۱. افرادی که ملک فاقد سند مالکیت دارند

 

اگر فردی نسبت به یک زمین، خانه، مغازه یا ملک فاقد سند مالکیت ادعای مالکیت داشته باشد، یکی از گروه‌های مشمول این فرآیند محسوب می‌شود.

این موضوع به‌خصوص برای افرادی اهمیت دارد که سال‌هاست ملک خود را به‌صورت قولنامه‌ای در اختیار دارند اما هنوز موفق به دریافت سند رسمی نشده‌اند.

 

۲. افرادی که ملک به نام شخص دیگری است

 

فرض کنید ملکی دارای سند مالکیت به نام شخص دیگری است، اما فرد دیگری با استناد به قولنامه یا مبایعه‌نامه عادی مدعی مالکیت آن ملک باشد.

در چنین شرایطی، شخص مدعی باید موضوع خود را مطابق مقررات در سامانه ثبت ادعا مطرح کند.

 

۳. افرادی که حکم قطعی دارند اما سندشان اصلاح نشده است

 

گروه دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، افرادی هستند که پیش از راه‌اندازی سامانه، حکم قطعی از مرجع قضایی یا قانونی دریافت کرده‌اند اما این حکم هنوز به صدور سند مالکیت رسمی یا درج حق آنها در سند منجر نشده است.

 

 

مهلت ثبت ادعای مالکیت چقدر است؟

 

یکی از مهم‌ترین نکاتی که مالکان و دارندگان اسناد عادی باید به آن توجه کنند، مهلت ثبت ادعا است.

طبق اعلام سازمان ثبت، برای املاکی که دارای سند مالکیت حدنگار هستند و سند آنها از اول فروردین ۱۳۹۶ به بعد صادر شده است، مهلت ثبت ادعا از اول خرداد ۱۴۰۵ آغاز شده و افراد مشمول، حداکثر دو سال برای ثبت ادعای خود فرصت دارند.

بنابراین، اگر تصور می‌کنید نسبت به ملکی مشمول این قانون، ادعای مالکیت یا حق دیگری دارید، بهتر است ثبت ادعا را به روزهای پایانی مهلت موکول نکنید.

 

 

آیا دارندگان سند تک‌برگ باید در سامانه ثبت ادعا ثبت‌نام کنند؟

 

خیر.

 

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که درباره سامانه ثبت ادعا مطرح شده است.

اگر سند مالکیت حدنگار یا سند تک‌برگ ملک به نام خود فرد صادر شده باشد، مالکیت او در سیستم ثبتی تثبیت شده است و صرفاً به دلیل داشتن سند تک‌برگ، نیازی به ثبت ادعا در این سامانه ندارد.

بنابراین تبلیغاتی که به دارندگان سند تک‌برگ اعلام می‌کنند حتماً باید ادعای مالکیت خود را دوباره ثبت کنند، مبنای درستی ندارد.

 

 

برای ثبت ادعا چه مدارکی لازم است؟

 

ثبت ادعا یک فرآیند صرفاً اینترنتی و ساده به معنای وارد کردن چند اطلاعات نیست؛ زیرا سامانه به مشخصات دقیق ملک و موقعیت جغرافیایی آن نیاز دارد.

یکی از مراحل مهم، تهیه نقشه دارای مختصات جغرافیایی یا نقشه UTM ملک است.

این نقشه باید از طریق نقشه‌برداران و اشخاص دارای صلاحیت تهیه شود و سپس کد رهگیری نقشه در فرآیند ثبت ادعا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در ادامه، متقاضی باید اطلاعات و مدارک مربوط به ادعای خود را در بستر مربوطه وارد و بارگذاری کند.

 

 

مراحل ثبت ادعا در سامانه کاتب

 

 

به‌صورت کلی، فرآیند ثبت ادعا شامل مراحل زیر است:

 

 

مرحله اول: تهیه نقشه ملک

 

ابتدا باید نقشه ملک با مختصات جغرافیایی دقیق تهیه شود.

 

 

مرحله دوم: دریافت کد رهگیری نقشه

 

پس از انجام عملیات نقشه‌برداری، کد رهگیری مربوط به نقشه دریافت می‌شود.

 

 

مرحله سوم: ورود به سامانه کاتب

 

متقاضی از طریق بستر کاتب وارد بخش مربوط به ثبت ادعا می‌شود.

 

 

مرحله چهارم: ثبت اطلاعات و مدارک

 

اطلاعات هویتی، مشخصات ملک و مدارک مربوط به ادعا در سامانه ثبت می‌شود.

 

 

مرحله پنجم: تکمیل فرآیند و پیگیری

 

پس از ثبت اطلاعات، متقاضی می‌تواند فرآیند درخواست خود را مطابق مراحل اعلام‌شده پیگیری کند.

 

 

 

 

ثبت ادعای غیرواقعی چه مجازاتی دارد؟

 

 

این بخش بسیار مهم است.

ثبت ادعا در سامانه به این معنی نیست که هر شخصی می‌تواند بدون داشتن حق واقعی، ادعایی را درباره ملک دیگری مطرح کند.

بر اساس اعلام سازمان ثبت، اگر شخصی با علم به اینکه حقی نسبت به ملک ندارد، اقدام به ثبت سند عادی یا ادعای غیرواقعی در سامانه کند، مطابق تبصره ۵ ماده ۱۰ قانون الزام، ممکن است به جزای نقدی معادل ۲۰ درصد قیمت روز ملک محکوم شود.

 

بنابراین توصیه می‌شود اطلاعات و مدارک قبل از ثبت ادعا با دقت بررسی شوند.

 

 

 

آیا ثبت ادعا به معنی مالک شدن ملک است؟

 

خیر.

 

ثبت ادعا به‌تنهایی به معنای صدور سند مالکیت یا اثبات قطعی مالکیت نیست.

هدف سامانه این است که ادعاهای مربوط به املاک در یک بستر رسمی ثبت و ساماندهی شوند تا فرآیند قانونی تعیین تکلیف آنها امکان‌پذیر شود.

به همین دلیل، متقاضیان نباید تصور کنند که صرف ثبت اطلاعات در سامانه، سند مالکیت جدید برای آنها صادر خواهد شد.

 

 

 

چرا ثبت ادعا اهمیت دارد؟

 

اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، گامی در جهت کاهش اختلافات ناشی از معاملات و مالکیت‌های غیررسمی است.

ثبت ادعاها می‌تواند به شفاف‌تر شدن وضعیت املاک و مشخص شدن حقوق اشخاص کمک کند و در بلندمدت، زمینه حرکت بیشتر معاملات ملکی به سمت ثبت رسمی را فراهم کند.

 

 

یک نکته مهم برای مالکان املاک قولنامه‌ای

 

اگر ملک شما فاقد سند رسمی است یا نسبت به ملکی که سند آن به نام فرد دیگری است، بر اساس قولنامه، مبایعه‌نامه یا سایر مدارک عادی ادعای مالکیت دارید، موضوع را جدی بگیرید.

با توجه به شروع مهلت قانونی از اول خرداد ۱۴۰۵، بررسی وضعیت ملک و مدارک و اطلاع از نحوه ثبت ادعا می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری کند.

همچنین اگر سند ملک شما تک‌برگ و به نام خودتان است، صرفاً به دلیل داشتن سند تک‌برگ، نیازی به ثبت ادعا در سامانه ندارید.

 

 

 

جمع‌بندی

 

سامانه ثبت ادعا برای ساماندهی ادعاهای مربوط به مالکیت و حقوق املاک، در چارچوب ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول راه‌اندازی شده است.

اگر ملکی فاقد سند مالکیت دارید، یا با استناد به اسناد عادی نسبت به ملکی که سند آن به نام شخص دیگری است ادعایی دارید، باید بررسی کنید که آیا مشمول ثبت ادعا هستید یا خیر.

از طرف دیگر، دارندگان سند تک‌برگ به نام خودشان نباید تحت تأثیر تبلیغات نادرست، اقدام به ثبت ادعای مجدد مالکیت کنند.

قبل از هرگونه اقدام، وضعیت سند، مدارک و حقوق خود نسبت به ملک را به‌دقت بررسی کنید.